BMT münaqişələr zamanı mülki şəxslərə dəyən ziyanla bağlı çağırış edib

 

2022-ci ildə BMT 12 silahlı münaqişədə həlak olan mülki əhalinin sayında 53 faiz artım qeydə alıb. Döyüşən tərəflər evləri, məktəbləri, bazarları, su və elektrik sistemlərini, tibb müəssisələrini dağıtmağa davam edir.

Mülki əhalinin müdafiəsi üçün tədbirlərin gücləndirilməsinin beş səbəbi bunlardır:

 

Silahlı münaqişələr mülki əhalinin ölümü, yaralanması və psixoloji sarsıntı ilə nəticələnir. 2022-ci ildə əhalinin məskunlaşdığı ərazilərdə istifadə olunan partlayıcı qurğuların qurbanlarının təxminən 94 faizi mülki şəxslərdir.

Münaqişə həm də evlərin, məktəblərin, səhiyyə ocaqlarının, su qurğularının və digər infrastrukturların dağılmasına gətirib çıxarır. Əhali susuz, işıqsız qalıb. İnsanlar bəzən illərlə geri dönə bilməyən evlərini tərk etməli olurlar.

 

2022-ci ildə 19 ölkədə təqribən 117 milyon insanın qida çatışmazlığının əsas səbəbləri arasında münaqişələr və zorakılığın baş verməsi olub.

Münaqişələr zamanı tərəflər əkinləri məhv edir, mal-qaranı oğurlayır, torpaqları korlayır, yolları bağlayır, fermerləri tarlalarından qovurdular. Fermerlər dolanışığını itirir, ərzaq qiymətləri isə sürətlə yüksəlirdi.

 

Qadınlar, uşaqlar və əlilliyi olan insanlar münaqişələrdən daha çox təsirlənirlər, ona görə də həssas əhalinin müdafiəsi çox vacibdir.

2022-ci ildə qadın və qızlar sənədləşdirilmiş cinsi zorakılığın qurbanlarının ən azı 95 faizini təşkil edib. Uşaqlar oğurlanır, işə götürülür, hərbi əməliyyatlara cəlb edilir, təhsil almaq imkanından məhrum edilir.

Əlillər müharibədə tələyə düşürlər və qida, su, səhiyyə və ya humanitar yardım ala bilmirlər.

 

Humanitar təşkilatlar ən çox ehtiyacı olan əhaliyə kömək etmək üçün bir çox problemlərlə üzləşirlər.

Hərbi hərəkətlər, partlayıcı sursatlar, bürokratik əngəllər, sanksiyalar və terrorla mübarizə tədbirləri humanitar yardımı ləngidə və ya dayandıra və insanları zəruri ehtiyaclardan məhrum edə bilər.

Humanitar işçilər özləri hücuma məruz qalır və öldürülə, yaralana və ya qaçırıla bilər. Münaqişə zonasında işləmək digər təhlükələrlə də gəlir, yardım karvanları və anbar obyektləri bəzən talan üçün hədəfə alınır. Bundan əlavə, təcavüzkarlar humanitar işçilərin etibarını sarsıtmaq üçün qəsdən dezinformasiya kampaniyaları həyata keçirirlər.

 

Ötən il münaqişələr, zorakılıqlar, insan hüquqlarının pozulması və təqiblər səbəbindən məcburi köçkünlərin sayı 100 milyonu ötüb.

Hətta qaçdıqdan sonra da zorakılıqla, partlayıcı maddələrlə və əsas xidmətlərə məhdud çıxışla üzləşməyə davam edirlər. Məcburi köçkünlər ərzaq almaqda böyük çətinliklər yaşayırlar və köçkünlərin sayının artması ilə bu çətinliklər daha da artır.

 

OCHA müdafiə tədbirlərinin təkmilləşdirilməsinə çağırır və vurğulayır ki, bütün dövlətlər və münaqişə tərəfləri beynəlxalq humanitar hüququ öz qanunvericiliyinə və hərbi təlimatlarına daxil etməlidirlər.

Hökumətlər həmçinin uşaqlar və əlillər kimi həssas şəxslər üçün xüsusi müdafiə tədbirləri görməli və insan məskənlərində partlayıcı silahlar haqqında yeni Siyasi Bəyannaməyə qoşulmalıdırlar.

Mülki Müdafiə Həftəsi Nyu York Baş Qərargahında silahlı münaqişə qurbanlarının səslərini eşitmək və onların nəyə ehtiyacı olduğunu öyrənmək üçün platformadır.