İranda hicaba qarşı etirazlar davam edir

İranda hicab qanunlarını pozduğuna görə saxlanılan qadının həbsdə öldürülməsi ilə bağlı etirazların sayı artıb. Bu barədə BBC məlumat yayıb.

Çərşənbə axşamı, ardıcıl beşinci iğtişaş günü, Saridə qadınlar hicablarını tonqalda yandırıb.Bu izdihamçılar arasında alqışlarla qarşılanıb.

Fəallar Urmiya, Piranşəhr və Kirmanşahda təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən güllələnən üç etirazçı arasında bir qadının olduğunu bildiriblər.

Səlahiyyətlilər etirazçıları Kirmanşahda iki dinc sakini, həmçinin Şirazda bir polis köməkçisini öldürməkdə ittiham edib.

Məhsa Əmininin ölümündən sonra hicab qanunlarına və əxlaq polisinə qarşı etirazlar başlayandan bəri ən azı yeddi nəfərin öldürüldüyü bildirilir.

Şimal-qərbdəki Saqez şəhərindən olan 22 yaşlı kürd qadın üç gün komada qaldıqdan sonra cümə günü xəstəxanada vəfat edib.

O, Tehranda qardaşı ilə birlikdə olub, əxlaq polisi onu qadınların saçlarını hicab və ya çadra ilə, qollarını və ayaqlarını isə boş paltarla örtmələrini tələb edən qanunu pozmaqda günahlandırıb. O, təcridxanada yıxıldıqdan qısa müddət sonra komaya düşüb.

BMT-nin İnsan Haqları üzrə Ali Komissarının səlahiyyətlərini icra edən Nada əl-Naşif bildirib ki, polisin xanım Aminin başını dəyənəklə döyməsi və başını maşınlarından birinə vurması barədə məlumatlar var.

Polis ona pis rəftar edildiyini təkzib edib və onun qəfil ürək tutmasından keçindiyi bildirilib. Lakin ailəsi onun sağlam olduğunu bildirib.

İranın hicab qanunları nədən ibarətdir?

1979-cu il İslam İnqilabından sonra İranda səlahiyyətlilər, bütün qadınların ictimai yerlərdə fiqurlarını gizlədən hicab və bol paltar geyinmələrini tələb edən məcburi geyim haqqında qanun tətbiq etdi.

Əxlaq polisinə ("Qəşt-e Ərşad" (Rəhbər Patrullar) ) qadınların səlahiyyətlilərin düzgün geyim şərhinə uyğunluğunu təmin etmək tapşırılıb. Məmurlar qadınları dayandırmaq və onların saçlarını göstərib-göstərmədiyini dəyərləndirməksəlahiyyətinə malikdir. Qaydaların pozulmasına görə cəzalara cərimə, həbs və ya şallaqlama daxildir.

2014-cü ildə iranlı qadınlar "Mənim gizli azadlığım” adlı onlayn etiraz kampaniyası çərçivəsində hicab qanunlarını açıq şəkildə pozan foto və videoları paylaşmağa başladılar. O vaxtdan bəri "Ağ çərşənbələr" və "İnqilab küçəsinin qızları" da daxil olmaqla digər hərəkatlar da baş tutdu.

Norveçdə yerləşən "Hengaw” təşkilatı etirazçılar arasında həlak olanların olduğunu bildirib.

"Çərşənbə axşamı gecə Piranşəhr və Urmiyada təhlükəsizlik qüvvələrinin etirazçılara atəş açması nəticəsində 16 yaşlı və 23 yaşlı şəxslərin həlak olduğunu bildirib.Onların hər ikisi Qərbi Azərbaycan vilayətindədir. Təhlükəsizlik qüvvələri, həmçinin, qonşu Kirmanşah əyalətində etiraz aksiyasında bir qadını güllələyib”, - "Hengaw” təşkilatından deyilib.

İrana məxsus "İrna” xəbər agentliyi toqquşma zamanı bir polis əməkdaşının öldüyünü bildirib.

"Çərşənbə axşamı Şirazın cənubunda etirazçılarla şiddətli toqquşma zamanı polis köməkçisi aldığı xəsarətlərdən ölüb”, - "İrna” xəbər agentliyindən deyilib.

Tehranda internetdə yayımlanan videolarda qadınların hicablarını çıxararaq "diktatora ölüm” qışqırması əks olunub. Digərləri isə "ədalət, azadlıq, məcburi hicaba yox” deyə qışqırıblar. 

Mərkəzi İsfahan şəhərində etiraz aksiyası keçirən başqa bir qadın kişilərin onlara dəstək göstərməsindən danışıb.

"Biz hicablarımızı səmada yelləyərkən ətrafımda kişilər tərəfindən qorunmaq məni çox duyğulandırdı. Bu birliyi görmək çox gözəl hissdir. Ümid edirəm ki, dünya bizi dəstəkləyir”, - İsfahanda etirazçı qadınlardan biri deyib.

Tehran qubernatoru Möhsün Mənsuri çərşənbə axşamı Tvitter hesabında etirazların "iğtişaş yaratmaq üçün tam şəkildə təşkil edildiyini", dövlət televiziyası isə xanım Əmininin ölümünün kürd separatçıları və quruluşu tənqid edənlər tərəfindən "bəhanə" kimi istifadə edildiyini iddia edib.

Sadiq Cavadov