BMT Yer Kürəsinin illik ehtiyatlarının tükəndiyi tarixi elan edib

Bəşəriyyət səkkiz aydan az müddətdə yer kürəsinin bu il üçün hesablanan resurslarını tükədib. Bu il Earth Overshoot Day kimi tanınan və  bütün resursların tükəndiyi tarix avqustun 2-ə təsadüf edib.  Bu barədə "Euronews” xəbər yayıb.

"Daimi həddi aşmaq, qeyri-adi istilik dalğaları, meşə yanğınları, quraqlıq və daşqın kimi ərzaq istehsalını təhlükə altına alan risklər bu il əvvəlkindən daha bariz nəzərə çarpıb”, - Global Footprint Networkun baş direktoru Stiven Tebbe deyib.

2023-cü ilin Transsendensiya Günü ilk dəfəkindən daha bir neçə ay  əvvəl olub. Bununla belə, yaxşı xəbər odur ki, illik büdcəni 2022-ci ildən təxminən 5 gün daha gec istifadə etdiyimiz üçün sürət yavaşlayır.

Yenə də, bəşəriyyətin hər 12 aydan bir təxminən iki planetin resurslarını tükənməsinin qarşısını almaq üçün hələ çox şey dəyişdirilməlidir.

Hər bir ölkənin ekoloji izlərini və planetin "biotutumunu” hesablamaq üçün BMT-nin analizlərindən istifadə edilir. Biotutum dünyanın bərpa olunan resurslar yaratmaq və tullantıları udmaq qabiliyyətidir. ekoloji iz təbiətə olan tələbatı, o cümlədən resursların istehlakını və emissiyaları ölçür.

Qalıq yancaqların yandırılması nəticəsində yaranan böyük miqdar CO2 nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə kəsiri artır, bununla bağlı məlumatı Global Footprint Şəbəkəsi yayıb. Təşkilat bildirib ki, onilliyin sonuna qədər qlobal tullantıların 43%-inin azaldılmasına nail olmaq üçün Transsendensiya Gününün indidən 2030-cu ilə qədər hər il 19 gün gecikdirilməsi lazımdır. 

Global Footprint Şəbəkəsinin verdiyi məlumata görə, bəzi ölkələr resursları digərlərindən daha sürətlə istifadə edirlər. Əgər planetdəki hər kəs ABŞ-dakı insanlar kimi yaşasaydı, Transsendensiya Günü martın 13-ü,  Belçika üçün 26 mart, Fransa 5 may və İspaniya üçün 12 may olardı.

Bu qaydanı ən çox pozanlar Qətər və Lüksemburqdur. Halbuki, hər kəs Hindistandaki insanlar kimi yaşasaydı, hər il cəmi 0,8 planet dəyərində resurs istehlak olunardı və beləliklə artiq həddi aşmaq olmazdı.

Qlobal Footprint Şəbəkəsinin paylaşdığı məlumata görə, dünya üzrə aşağı karbonlu enerji mənbələrinin payının 39%-dən 75%-ə yüksəldilməsi tarixi 26 gün geriyə salacaq. Qida tullantılarını yarıya endirmək bizə 13 gün, 350 milyon hektar ərazini yenidən meşələşdirmək isə bizə 8 gün verərdi.

Yaşıl nəqliyyatdan istifadənin təşviqi də Transsendensiya Gününü ilin sonuna kimi çəkməyə keçirməyə kömək edə bilər. Əgər avtomobillə qət edilən bütün millərin üçdə biri ictimai nəqliyyat, piyada və ya velosipedlə əvəz edilsəydi, tarix 13 gün daha düşərdi. Aşağı karbonlu enerji və meşələrin bərpası kimi dəyişiklikləri qəbul etməklə tarix geri qaytarıla bilər.



Rabia Hale Seferoğlu
www.anews.az