“Sovetski”də yerli əhəmiyyətli 18 abidə aşkar edilib - FOTOLAR

Məlum olduğu kimi, artıq mayın 14-də M.Əliyev küçəsindəki 115 saylı memarlıq binası uçurulub. Vaxtilə bu binada Azərbaycan teatrının görkəmli xadimi A.M.Şərifzadə yaşayıb. 1910-cu ildə tikilmiş bu bina Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş siyahıya yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi daxil edilmişdi.

Artıq həm sakinlərin, həm də şəhər ictimaiyyətinin müraciəti nəzərə alınıb. Bu müraciətə Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətində baxılıb və nəticəsi barədə ictimaiyyətə məlumat verilib.

Məlumata görə, Milli Elmlər Akademiyası "Sovetski” ərazisində dövlət qeydiyyatında olmayan 18 yeni abidə aşkar edib. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin təklifi əsasında həm yeni aşkar edilən, həm də buna qədər dövlət qeydiyyatında olan 95 yerli əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidəsinin saxlanılmasına rəy verilib. Saxlanılan abidələrin siyahısına M.Muxtarov, 83 və M.F.Axundov, 103 saylı binalar da daxil edilib və mühafizəyə götürülüb.

Qeyd edək ki, M.Muxtarov küçəsindəki 83 saylı binada "Yuğ” Dövlət Teatrı fəaliyyət göstərib. İndiyədək bu tikilinin hamam binası olduğu bilinirdi. Əslində isə bu bina məscid üçün tikilib. Maraqlıdır ki, abidə Nazirlər Kabinetinin sözügedən siyahısına da hamam binası kimi daxil edilmişdi. Amma Milli Elmlər Akademiyasının son araşdırmaları nəticəsində bu səhv aradan qaldırılıb və tikili 3700 inventar nömrəsi ilə məscid binası kimi qeydiyyata alınıb.

Ümumiyyətlə bu binanın maraqlı tarixçəsi var. Binanın yaxınlığındakı çəkməçi köşkündə işləyən usta Qasım Qurbanov da öz bildiklərini əməkdaşımızla bölüşüb. Onun məlumatına görə, bu binanı sovet dövründə hamama çevirməkdə məqsəd məscidi qorumaq olub. Əhali binanın içində hovuz tikərək onun uçurulmasının qarşısını alıb. Usta Qasım bu gün isə ərazidəki bəzi memarlıq binalarının artıq söküldüyünü, qoruna bilmədiyi üçün üzüldüyünü də dilə gətirib. Deyib ki, ərazi hələ söküntüyə hazırlanarkən bura gələn bir əcnəbi turistin söküləcək binalara necə heyranlıqla tamaşa etdiyini, onların şəkillərini fotoaparatla çəkdiyini görüb. Əcnəbi bu binaların söküləcəyindən təəccüblənib, hətta ölkəsində belə binaların olmadığını söyləyib.

Yeri gəlmişkən, Nazirlər Kabinetinin müvafiq siyahısında haqqında bəhs etdiyimiz binanın 1888-ci ildə, qeyri-rəsmi məlumata görə isə 1885-ci ildə Hacı Fərəculla adlı şəxs tərəfindən məscid olaraq tikildiyi bildirilir. Yəqin mütəxəssislər bu məsələyə də dəqiqlik gətirərlər.

M.F.Axundov küçəsindəki 103 saylı binaya gəldikdə isə bu, köhnə Bakının ən məşhur hamamlarından biri - "Şor hamamı”dır. Sovet dövründə "Sovetski” sakinlərinin ehtiyaclarını ödəyən bu hamam, sonralar baxımsızlıq ucbatından fəaliyyətini dayandırıb. Bu binanın üzərindəki lövhədə onun 1889-cu ildə tikildiyi göstərilib. Sakinlərin sözlərinə görə, hamama bitişik 6 mərtəbəli mülk vaxtilə yüksək vəzifədə işləmiş bir məmura məxsus olub. Həmin şəxs mülkün ümumi görünüşü korlanmasın deyə, hamamın fasadını da təmir edib. Lakin sözügedən məmur mülkünü satdıqdan sonra hamamın təmiri tamamlanmayıb.

Qeyd etdiyimiz kimi, artıq bu tikilinin də saxlanılmasına rəy verilib və 3664 inventar nömrəsi ilə yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi mühafizəyə götürülüb.