Rusiyanın işğal etdiyi ərazilərdə “referendum”lar keçirilir

Rusiya Ukraynanın işğal altında olan Donetsk, Zaporojye, Luqansk və Xerson vilayətlərində sentyabrın 23-də beş günlük "referendumlar” keçirməyə başlayıb. Bu barədə Rusiya mətbuatı xəbər verib. Bu dəfə Rusiya hakimiyyəti 2014-cü ildə Krımda cəhd etdikləri kimi, bu prosedura bir növ legitimlik donu geyindirməyə  belə çalışmır.
 
İşğal olunmuş ərazilər 2014-cü ildə Krım və Sevastopolu ilhaq etmək üçün istifadə edilən "Rusiya Federasiyasının tərkibinə daxil olma və onun tərkibində Rusiya Federasiyasının yeni subyektinin yaradılması qaydası haqqında” eyni konstitusiya qanunu əsasında Rusiyaya birləşdiriləcək. Bunu deputat Dmitri Vyatkin sentyabrın 21-də Dumada bildirib.  
 
Moskvada heç kim işğalçı hakimiyyətin elan etdiyi "referendumların” nəticələrinə şübhə etmir. Krım sosioloqları bildirdilər ki, sakinlərin 80-90%-i işğal olunmuş ərazilərdə Rusiyaya birləşmək ideyasını dəstəkləyəcək.
 
İşğal olunmuş ərazilərdə səsvermə Vladimir Putinin prezidentlik müddətinin ləğvi üçün konstitusiyaya düzəliş edilən 2020-ci ildə Rusiyanın məşhur "kötük səsverməsi”ndən daha qeyri-şəffaf şəkildə keçiriləcək.
 
İlk dörd gündə ərazilərin sakinləri xüsusi şəxslər tərəfindən yan keçəcək və ya ona bitişik ərazilərdə səs vermək mümkün olacaq. Yalnız son gün, sentyabrın 27-də seçki məntəqələri sakinlər üçün açılacaq. Hakimiyyət bu qərarını bir çoxları cəbhəyanı yaşayış məntəqələrində səs verməli olacaq sakinlərin təhlükəsizliyinin qayğısı ilə izah edir.
 
İşğal olunmuş ərazilərdə keçirilən "referendumlar” 2014-cü ilin Krım "referendumu” kimi həm Rusiya, həm də Ukrayna qanunvericiliyinə ziddir. Rusların fikrincə, ən azı dörd ay əvvəldən referendumun təşəbbüskarı, təşkili və keçirilməsi mümkündür. Ukrayna qanunvericiliyinə gəldikdə isə, Ukrayna Konstitusiyasının 73-cü maddəsində göstərilir ki, ölkə ərazisinin dəyişdirilməsi məsələsi yalnız ümumUkrayna referendumunda həll edilə bilər.
 
İşğal olunmuş ərazilərin Rusiya tərəfindən təyin edilmiş hakimiyyət orqanları səsvermə bitdikdən sonra beş gün ərzində nəticələri hesablamağa söz verirlər, bundan sonra qoşulmaq xahişi ilə Vladimir Putinə müraciət edəcəklər. Nəzərə alsaq ki, "səsvermənin nəticələri” artıq bəllidir, bu beş günlük pauzanın niyə götürüldüyünü anlamaq çətindir.
 
Xarkov əks-hücumundan sonra Ukrayna Silahlı Qüvvələri Luqansk vilayətinə, Donetsk vilayətinə daxil oldu, Rusiya ordusu 210 günlük müharibədə bunun üçdə birini belə ələ keçirə bilmədi. Zaporojyedə rus qoşunları bölgənin yarısından çoxuna və onun paytaxtı Zaporojyenin özünə nəzarət etmir.
 
Sentyabrın 21-də məlum oldu ki, Nikolayev vilayətinin rus qoşunları tərəfindən ələ keçirilən iki kəndi - Snigirevka və Aleksandrovkanın Xerson vilayətinə qoşulması və "referendum"un keçirilməsi qərara alınıb, beləliklə, yerli sakinlər hər iki kəndi dəyişdirməyə dəvət olunublar.
 
İşğal olunmuş dörd rayonun işğalçı hakimiyyət orqanları bildiriblər ki, Rusiya və ya Ukrayna sənədlərinə əsasən "referendumda” iştirak etmək mümkün olacaq. Lakin, məsələn, tanınmamış DXR sakinləri, Luqansk İnformasiya Mərkəzinin saytına görə, tanınmamış LPR-də səs verə bilməyəcəklər.
 
İşğal olunmuş rayonların Rusiyaya getmiş sakinləri Rusiya MSK-nın bir çox regionlarda yaratdığı seçki məntəqələrində səs verə biləcəklər. Əvvəllər deyilirdi ki, "səsvermə” elektron ola bilər, lakin Rusiya MSK özünün elektron səsvermə sistemini paylaşmağı mümkün saymayıb.
 
Tanınmamış respublikalarda bülletenlər yalnız rus dilində, Xerson və Zaporojye vilayətlərində isə Ukrayna dilində də çap olunurdu.
 
Bu dörd rayonun işğalçı hakimiyyət orqanları "referendum”un şəffaf və legitim keçiriləcəyini təkid edirlər. Hətta bu məqsədlə xarici müşahidəçiləri də çağırıblar, baxmayaraq ki, onların hansı ölkələrdən olub-olmayacağı hələlik bəlli deyil. DXR bildirir ki, "referendum”da xarici müşahidəçilər olacaq, lakin onlar hansı ölkələrdən danışmaqdan imtina edirlər –deyilənə görə bu müşahidəçilər MSK-da akkreditasiya prosedurundan keçirlər.
 
Artıq "respublikalar” Rusiyaya qoşulandan sonra regionların mövcud adlarının çıxarılmasının tərəfdarı olduğunu bildiriblər. Zaporojye vilayətində isə rayonun adının Zaporojye diyarı adlandırılmasını təklif etdilər.
Zaporojyedəki "referendum” həm də ona görə unikal olacaq ki, ilk dörd gündə səsvermə MSK üzvlərindən və polislərdən ibarət komandalar tərəfindən qapı-qapı formatında keçiriləcək. Bu, təhlükəsizlik səbəbləri ilə bağlıdır.
                                                                             
Xerson vilayətində isə referendumla yanaşı, mülki şəxslərdən də "müdafiə dəstələri” yaratmağı planlaşdırırlar. Xerson vilayət şurasının sədr müavini Yuri Sobolevskinin sözlərinə görə, bu bölmələr məhz ona görə lazımdır ki, Xerson vilayətinin sakinləri "referendum”da iştirak etməyə meylli deyillər və regionun Rusiyanın tərkibinə daxil olmasını istəmirlər.
 
Müharibələrin xüsusiyyətlərini öyrənən Beynəlxalq Böhran Qrupunun eksperti Oleq İqnatov deyir ki, bu "referendum”ların forma və prosedurundan aydın olur ki, bunlar "referendum yox, piar kampaniyasıdır”.
 
İqnatovun fikrincə, "referendumların” keçirilməsi Ukraynada müharibənin "çox ciddi eskalasiyası”dır. Ekspert hesab edir ki, eskalasiya qərarı Ukraynanın Xarkov vilayətində uğurlu əks-hücum əməliyyatından sonra verilib.
 
 
 

www.anews.az