İran Zənzəgur dəhlizinin açılmasını istəmir - SƏBƏB/Şərh

İran prezidenti Ayətullah rəisi Zənzəgur dəhlizinin açılmasını region ölkərinin milli təhlükəsizliyinə təhdid kimi qiymətləndirib. Bu barədə Prezident Azərbaycan və Ermənistanın rəsmi nümayəndləri ilə görüşündə deyib. 
 
"Əgər söhbət Türkiyədən gedirsə, Türkiyə İranla qonşu dövlətdir və İranla da yüksək səviyyədə iqtisadi-ticari əlaqələri var. Əgər İran hər hansı müsəlman icmasının ağır vəziyyətdə olmasını, pis vəziyyətdə yaşamasını istəmirsə, bunu mütləq açıq şəkildə söyləməlidir. Ən birinci məqsəd də NATO qüvvələri deyil. Söhbət əhalisinin hamısı müsəlman olan Naxçıvan ilə əlaqələrindən və onun blokadadan çıxarılmasından gedir. NATO kontekstindən məsələyə yanaşmaq daha doğrudur. Hər halda Azərbaycan tərəfi öz izahını verir və hesab edir ki, bu Ermənistanın suveren hüquqlarına aid məsələ kimi anlaşılmalıdı. Ermənistan özü də buna razılıq verdikdən sonra hansısa 3 cü dövlətin maneə olması mümkün görünmür”, - o deyib.

İran məsələləri üzrə ekspert Məhsa Mehdizadə hesab edir ki, İranın məsələsi sadəcə Zəngəzur dəhlizi deyil, İran Azərbaycan dövlətinin varlığını özü üçün təhlükə ayır.

"Məncə, zamanla İran aqressiv davranışlarından əl çəkməyə məcbur olacaq. Azərbaycan bölgədə yüksələn bir gücdü. Azərbaycan dəhliz açılanda da gücü artmaqda olan, mərkəz və lokomotiv bir dövlətə çevriləcək. Ermənistan əhalisi  isə erməni diasporasının aləti olub ora-bura hücum etməyərək regionda yaşayanlar ilə sülh içində yaşayacaq və işğal ideyalarından əl çəkəcəklər”, - o bildirib.

Oktyabrın 3-də Azərbaycan prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Xələf Xələfov çərşənbə axşamı axşam saatlarında Tehrana gedib. 
 
Oktyabrın 2-də İran Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Nasser Kanani Chafi deyib ki, İran Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinin yenidən bərpa olunmasını müzakirə etməyi planlaşdırır. 
 
İyulun 31-də Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Türkiyədə səfərdə olan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla Zəngəzur dəhlizinin açılmasını müzakirə edib.
 
İyulun 24-də Azərbaycan lideri açıqlama verərək vurğulayıb ki, Azərbaycan ərazisində tikinti işlərinin 70% bitib və Zənzəgur dəhlizi işə salınacaq. 
 
İyulun 21-də prezident İlham Əliyev Şuşada jurnalistlərlə görüşündə yaxın üç ildə 150 mindən çox insanın Qarabağa və Şərqi Zəngəzura qayıtmasını təmin etmək planlarını açıqlayıb.
 
İyunun 14-də Türkiyə prezidenti Ərdoğan açıqlamasında vurğulayıb ki, Zəngəzur dəhlizinin yaradılması ilə bağlı problemlər Ermənistanla bağlı deyil, İranın mövqeyi ilə bağlıdır. 
 
Zəngəzur dəhlizi — Azərbaycanın əsas hissəsini onun bir parçası olan Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirməli olan nəqliyyat dəhlizidir. 
 
2020-ci il İkinci Qarabağ Müharibəsindən sonra Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında imzalanan üçtərəfli bəyanatın 9-cu maddəsinə görə, Azərbaycanın qərb bölgələri ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsini təmin edəcək dəhlizin qurulması qeyd olunur.

"Bölgədəki bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri blokdan çıxarılır. Ermənistan Azərbaycanın qərb bölgələri ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsinə zəmanət verir. Nəqliyyat nəzarəti Rusiya Federasiyası Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Sərhəd Xidmətinin orqanları tərəfindən həyata keçirilir", -bəyanatın 9-cu maddəsində qeyd olunub. 
 
Bəyantın şərtinə əsasən Zəngəzur dəhlizi eni 5 km olan Laçın dəhlizindən fərqli olaraq ərazi dəhlizi deyil, nəqliyyat dəhlizi funksiyası rolunu oynayacağı vurğulanıb. 


Aygün Mirakif

www.anews.az