Eynicinslilərin evlənməsi hansı ölkələrdə qanunidir? - SİYAHI

12.07.2022 19:25

Eynicinsli cütlüklər arasında nikah indiyə kimi 32 ölkədə (bütün ölkə və ya bəzi əyalətlərdə) qanuni hesab edilib. Bu nigahları qanuniləşdirən sonuncu ölkə isə Sloveniya oldu. Belə ki, 2022-ci il iyulun 8-dən Sloveniyada eynicinslilərin evlənməsinə qanun icazə verir.

2021-ci ilin rəsmi hesablamalarına görə, 34 ölkə öz konstitusiyalarına eynicinsdən olan cütlüklər arasında nikahın qarşısını almağa yönəlik maddələr daxil edib.

Müasir dövrdə eynicinsli cütlüyə nikah lisenziyası verən ilk sivil hökumət 1971-ci ildə Minnesota ştatının bölgəsinin hökuməti olub. Eynicinsli və əkscinsli cütlüklər arasında nikah bərabərliyini təmin edən ilk qanun 2000-ci ildə Hollandiyada qəbul edilib. Eynicinsli nikahlar Andorra, Kuba, Çexiya, Yunanıstan, Hindistan, İtaliya, Meksika, Navaxo Nation, Peru, Tayland və Venesuelada qanunverici orqan və ya məhkəmələr tərəfindən bağlanılır.

2015-ci ilin martın 12-də Avropa Parlamenti Aİ institutlarını və üzv dövlətləri "eyni cinslərin nikahının və ya eynicinsli vətəndaş birliyinin siyasi, sosial və insan, vətəndaş hüquqları məsələsi kimi tanınması haqqında” öhdəliyi olmayan qətnamə qəbul etdi. Eynicinsli nikahların beynəlxalq səviyyədə yayılmasına cavab olaraq, bir sıra ölkələr profilaktik məqsədlə konstitusiyalarına qadağalar daxil etdilər, ən son 2018-ci ildə Gürcüstan və 2020-ci ildə Rusiya belə qadağa qəbul edib.

Azərbaycanda eynicinslilərin nikahına icazə və ya qadağa ilə bağlı qanunvericilikdə hər hansı müddəa yoxdur. Amma Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 2.3-cü bəndi deyir ki, nikah kişi ilə qadının ailə qurmaq məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydiyyata alınan könüllü ittifaqıdır. Məcəllənin digər bəndlərində də ər-arvad, kişi-qadın sözləri tez-tez vurğulanır. Dolayısı ilə məcəlləyə görə,qanunvericilik yalnız qadın və kişinin bir-biri ilə nikah bağlamasına icazə verilir.

Anews.az eynicinslilərin evlənməsini qanuniləşdirən ölkələrin siyahısını təqdim edir:

№	Ölkə	Qanuniləşdirmə üsulu	Qanuniləşdirildiyi tarix	Xüsusi qeyd
1	Hollandiya	Hollandiyanın Senatdan və Nümayəndələr Palatasından ibarət ali ikipalatalı qanunverici orqanı tərəfindən	2001-ci ilin aprelin 1-də	Hollandiyada 2001-ci ildə qəbul edilib. 2012-ci ildə Bonaire, Sint Eustatius və Saba xüsusi bələdiyyələrində qanuniləşdirilib. Aruba, Kurasao və Sint Maarten ilə əlaqəli ştatlarda qanuni deyil.
2	Belçika	Belçika Federal parlamenti tərəfindən	2003-cü ilin iyunun 1-də
3	İspaniya	İspaniyanın Deputatlar Konqresi (aşağı palata) və Senatdan (yuxarı palata) ibarət ikipalatalı qanunvericilik palataları tərəfindən	2005-ci il iyulun 3-dən
4	Kanada	Kanada parlamenti tərəfindən	2005-ci ildə iyulun 20-də	2003-cü ildən bəzi əyalət və ərazilərdə qanuni qüvvəyə minmişdi
5	Cənubi Afrika	Cənubi Afrika parlamenti tərəfindən	2006-ci ilin noyabrın 30-da
6	Norveç	Norveçin ali qanunverici orqanı tərəfindən	2009-cu ilin yanvarın 1-dən
7	İsveç	Təkpalatalı qanunverici orqan tərəfindən	2009-cu ilin mayın 1-dən
8	Portuqaliya	Portuqaliya Respublika Assambleyası tərəfindən	2010-cu ilin 5 iyunundan
9	İslandiya	İslandiyanın ali milli parlamenti tərəfindən	2010-cu ilin 27 iyununda
10	Argentina	Argentina Milli Konqresi tərəfindən	2010-cu ilin 10 iyulunda
11	Danimarka	Danimarka Parlamenti tərəfindən	2012-ci ilin 15 iyununda	2016-cı ildə Qrenlandiya və Farer adalarında 2017-ci ildə leqallaşdırılıb.
12	Braziliya	Braziliya Milli Ədalət Şurasının qərarı ilə	2013-cü ilin mayın 16-da	Bəzi ştatlarda 2012-ci ildə artıq leqal idi
13	Fransa	Fransa Parlamentinin qərarı ilə	2013-cü ilin 18 mayında
14	Uruqvay	Uruqvay Baş Assambleyası tərəfindən	2013-cü ilin avqustun 5-də
15	Yeni Zellandiya	Yeni Zelandiya Nümayəndələr Palatası tərəfindən	2013-cü ilin avqustun 19-da	Yeni Zelandiya, Tokelau ərazisi istisna olmaqla. Niue və Kuk adalarının əlaqəli əyalətlərində qanuni deyil
16	Lüksemburq	Lüksemburq Deputatlar Palatası tərəfindən	2015-ci ilin yanvarın 1-dən
17	Birləşmiş Ştatlarda	Amerika Birləşmiş Ştatlarının Ali Məhkəməsi	2015-ci ilin 26 iyununda	Bəzi ştatlarda 2004-cü ildən leqaldır.Eynicinsli nikahı qanuniləşdirən Obergefell Hodges-a qarşı Ali Məhkəmə qərarı Hindistan rezervasiyalarında eynicinsli nikahları qanuniləşdirmədi
18	İrlandiya	Oireachtas tərəfindən Referendumla təsdiqləndi	2015-ci ilin 16 noyabrından
19	Kolumbiya	Kolumbiya Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən	2016-cı ilin 28 aprelində
20	Finlandiya	Finlandiya Parlementi tərəfindən	2017-ci ilin martın 1-də
21	Malta	Malta Parlamenti tərəfindən	2017-ci ilin sentyabrın 1-də
22	Almaniya	Almaniya dövlətinin hər iki palatası tərəfindən	2017-ci ilin oktyabrın 1-də
23	Avstraliya	Avstraliya Parlamenti tərəfindən	2017-ci ilin 9 dekabrında
24	Avstriya	Avstriya Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı ilə	2019-cu ilin 1 yanvarından
25	Tayvan	Tayvan Konstitusiya Məhkəməsinin qərarından sonra Qanunverici Yuan tərəfindən	2019-cu ilin mayın 24-də
26	Ekvador	Ekvador Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı ilə	2019-cu ilin iyulun 8-də
27	Birləşmiş Krallıq	Böyük Britaniya Parlamenti və Şotlandiya Parlamenti tərəfindən	2020-ci ilin yanvarın 13-dən	Uels və Şotlandiyada isə 2014-cü ildən qanuni qüvvədədir. Karib dənizi ərazilərində qanuni deyil.
28	Kosta-Rika	Kosta Rika Ali Məhkəməsinin qərarı ilə	2020-ci il 26 maydan
29	Çili	Çili Milli Konqresi tərəfindən	2022-ci ilin martın 10-dan
30	İsveçrə	İsveçrə Federal Məclisi tərəfindən referendum ilə	2022-ci ilin iyulun 1-dən
31	Sloveniya	Sloveniya Konstitusiya Məhkəməsinin	2022-ci ilin 8 iyulundan
–	Meksika	Meksika Federal Hökumətinin məhkəmə sistemi üçün əsas təşkilat kimi xidmət edən Millətin Ali Ədalət Məhkəməsi	–	2010-cu ildən bəri Mexiko şəhərində və əksər ştatlarda qanuni idi və ölkə miqyasında tam hüquqlar verilmişdir.