Ukrayna və Rusiya arasında əsirlər dəyişdirilib

Ukrayna Medvedçuku və 55 rus hərbçisini 200-dən çox məhbusla, o cümlədən Azovstalın beş komandiri ilə dəyişdiribi. Bu barədə BBC yazıb. 
 
Sentyabrın 22-nə keçən gecə Ukrayna hakimiyyəti Rusiyanın genişmiqyaslı işğalının başlanmasından bəri ən böyük məhbus mübadiləsini elan edib. Kiyev 215 ukraynalı əsgəri, o cümlədən Azovstalın 100-dən çox müdafiəçisini geri qaytara bilib. Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskinin sözlərinə görə, 200 əsir üçün Rusiya Ukraynada xəyanətdə ittiham olunan Vladimir Putinin xaç atası, siyasətçi Viktor Medvedçuku qəbul edib. Mariupolun müdafiəçilərindən olan  beş yüksək rütbəli zabit 55 rus hərbi əsirinə dəyişdirilib. Rusiya hakimiyyəti hələlik mübadilə ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib.
 
Bir neçə dövlətin eyni anda iştirak etdiyi mübadilə son ana qədər gizli saxlanılıb. İlk məlumatlar yalnız çərşənbə axşamı, sentyabrın 21-də Ukrayna mediasına və Telegram kanallarına sızıb. Milli telemarafonda prezident Vladimir Zelenski ilə onun ofisinin rəhbəri Andrey Yermakın görüşü zamanı Ukrayna hakimiyyəti  mübadiləni gecə yarısından sonra rəsmi olaraq təsdiqləyib.
 
Mübadilədə həmçinin sərhəd xidməti, quru qoşunları, polis, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Təhlükəsizlik Xidməti, Dövlət Nəqliyyat Xidməti və Dövlət Gömrük Xidmətinin əməkdaşları da olub. Ümumilikdə dəyişdirilənlər arasında 124 zabit var.
 
Yermakın sözlərinə görə, Rusiyada əsirlikdə olan  200 Ukrayna əsgəri sadəcə bir nəfərə - Viktor Medvedçuka dəyişdirilib. Medvedçuk son illərdə Rusiyayönlü Müxalifət Platforması – "Həyat naminə partiyaı”nın liderlərindən biri olub. 2021-ci ildə Medvedçuk dövlətə xəyanətdə ittiham olunub. Rusiyanın işğal əməliyyatı başlayandan  sonra "Həyat naminə partiya”nın Ukraynada  fəaliyyəti qadağan edilib. 
 
Hələ bu ilin aprelində Vladimir Zelenski müraciətində Medvedçukun əsir götürülən ukraynalılarla dəyişdirilməsini təklif edib.  Medvedçukun özü də Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin lentə aldığı videomüraciətdə Zelenskiyə və Putinə oxşar tələblə müraciət edib. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov isə cavabında bildirib ki, "bu barədə heç bir söhbət aparılmır”.
 
Daha sonra Rusiya ordusu mayda üç aylıq döyüşlərdən sonra Liberal Demokrat Partiyasının lideri, Dövlət Dumasının Beynəlxalq Əlaqələr Komitəsinin rəhbəri Leonid Slutski Moskvanın "məsələni öyrənəcəyini” söylədi. Kreml Medvedçukun Azov döyüşçüləri ilə mümkün mübadiləsi ehtimalını nəzərdən keçirmədiklərini bir daha bəyan edib.
 
"Biz artıq dedik ki, Medvedçuk Ukrayna vətəndaşıdır və o, hərbçi deyil. "Azovstal"da təslim olan insanlarla bağlı söhbət hərbçilərdən və millətçi birləşmələrin üzvlərindən gedir, ona görə də bunlar tamamilə fərqli kateqoriyalı insanlardır. Burada hansısa mübadilədən danışmaq çətin olar”, – deyə Peskov söyləyib.
 
Üstəlik, avqust ayında Rusiya Ali Məhkəməsi tərəfindən "terror təşkilatı” elan edilən Azov döyüşçüləri hərbi tribunalla hədələnib. DXR-in rəhbəri Denis Puşilin bildirib ki, onlar işğal olunmuş Mariupolda məhkəmə prosesi təşkil etməyə hazırlaşırlar. Üstəlik, bu ilin iyulunda separatçılar ölüm hökmünə qoyulan qadağanı ləğv ediblər. Puşilin tribunalın yayın sonuna qədər baş tutacağını bildirsə də bu baş vermədi.
 
Vladimir Zelenski ayrıca çıxışında Medvedçukun mübadiləsinə dair danışıqların təfərrüatlarından danışıb. Onun sözlərinə görə, əvvəlcə Rusiya tərəfi siyasətçinin 50 Ukrayna əsgərinə dəyişdirilməsini təklif edib. Sonradan bu rəqəm 200-ə çatdırılıb.
 
Ayrı-ayrılıqda Kiyevdə əlavə edirlər ki, son aylar ərzində aparılan istintaq hərəkətləri zamanı hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları Medvedçukdan ona qarşı ittiham irəli sürülən hərəkətlərlə bağlı bütün mümkün məlumatları alıblar.
 
"Düşünürəm ki, biz Medvedçuku "Azov”umuzdan birinə – qəhrəmanımıza dəyişə bilərdik, lakin belə bir miqdar üçün baş verənlər bütün ölkəyə içki içmək üçün bəhanədir”, - deyə Zelenski şərh edib.
 
Ayrı-ayrılıqda, Zelenski Mariupolun müdafiəçiləri arasından beş yüksək rütbəli zabitin mübadiləsinə diqqət yetirib - Ukrayna prezidenti onları "super qəhrəman" adlandırıb. Onların arasında – "Redis” kimi tanınan "Azov" komandiri Denis Prokopenko, 36-cı ayrı-ayrı dəniz piyada briqadasının komandiri Sergey Volınski, "Azov" Svyatoslav Palamar və Oleq Xomenko və 1-ci ayrı-ayrı dəniz batalyonunun komandiri Yevgeni Bova var.
 
Geri qayıtmaları üçün Ukrayna 55 rus hərbi əsirini Rusiyaya təhvil verdi, Zelenskinin sözlərinə görə, onlar "nə yazıq, nə rəğbət, nə də heç bir sözə layiq deyildilər”.
 
Yermak əlavə edib ki, bu məhbuslar Kiyevi maraqlandırmır.
 
Sentyabrın 22-nə keçən gecə Rusiyanın Teleqram kanalları 55 məhbusun olduğu təyyarənin Moskva yaxınlığındakı Çkalovski aerodromuna artıq eniş etdiyini bildirib. Amma rəsmi olaraq Rusiya hakimiyyət orqanları mübadilə ilə bağlı məlumatlar bunu təsdiqləməyib.
 
Zelenski bildirib ki, komandirlərin mübadiləsi Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın vasitəçiliyi ilə baş tutub. Razılaşmanın şərtlərinə görə, onlar müharibənin sonuna qədər Türkiyədə "tam təhlükəsiz, rahat şəraitdə” və Türkiyə liderinin şəxsi himayəsi altında qalacaqlar. Telemarafonun efirində onun azad edilmiş müdafiəçilərlə videobağlantı vasitəsilə necə ünsiyyət qurduğunu göstərdilər.
 
Denis Prokopenko Zelenskiyə "İşimiz yaxşıdır, səhhətimiz qənaətbəxşdir, gördüyünüz işlərə görə sizə və bütün komandaya təşəkkür edirəm" deyib.
 
Ukrayna Prezident Aparatının mesajında ​​bildirilir ki, azad edilən ukraynalılar arasında Mariupolun üç müdafiəçisi - Maryana Mamonova, Yana Şumovetskaya və Anastasiya Çernenkaya da var. Onlar hamilə ələ keçirilib.
 
Ukrayna hakimiyyəti Mariupol müdafiəçilərinin rus əsirliyindən azad edilməsini "şərəf işi” adlandırıb. Mübadilədən əvvəl "Azovstal”ı müdafiə edən döyüşçülər Yelenovka kəndindəki koloniyada idi. İyulun 29-na keçən gecə düşərgədə baş verən partlayış nəticəsində onlarla məhbus həlak olub.
 
Ukrayna Rusiyanı Mariupolun müdafiəçiləri ilə kazarmanı qəsdən partlatmaqda ittiham edib. Rusiya bildirib ki, məhz Ukrayna koloniyanı yüksək dəqiqlikli reaktiv yaylım atəşi sistemləri ilə atəşə tutub. BBC-nin araşdırması göstərdi ki, hadisələrin Rusiya tərəfinin versiyası çoxlu suallar doğurur.
 
Vladimir Zelenski və Andrey Yermak cümə axşamı keçirilən brifinqdə mübadilə ilə bağlı əlavə təfərrüatları dərc edəcəklərini vəd ediblər.
 
Bundan əlavə, mübadilə çərçivəsində 10 xarici dövlət vətəndaşı azad edilib ki, onların arasında Böyük Britaniya, ABŞ, İsveç, Xorvatiya və Mərakeş vətəndaşları da var. Hazırda azadlığa çıxan məhbusların olduğu Səudiyyə Ərəbistanının vasitəçiliyi ilə bu barədə razılaşmaq mümkün olub.
 
Böyük Britaniyanın baş naziri Liz Truss sentyabrın 21-i axşam britaniyalı məhbusların azad edilməsinə münasibət bildirib. O, Britaniya birjasının "özləri və ailələri üçün aylarla davam edən qeyri-müəyyənlik və əzablara son qoyacağını" söyləyib və Zelenskiyə və Səudiyyə hakimiyyətinə onları geri qaytarmaq səylərinə görə təşəkkür etdi.
 
Səudiyyə Ərəbistanının dövlət xəbər agentliyinin Tviter səhifəsində əsir saxlanılan 10 nəfərin təyyarədən enərkən əks olunan videosu yayılıb. Kadrlarda digərləri ilə yanaşı Britaniyalı Şon Pinner və Aiden Aslin, həmçinin Mərakeş vətəndaşı Saadun Brahim də var. Hər üçü apreldə əsir götürülüb, yayda isə DXR-də "məhkəmə” tərəfindən ölüm hökmü çıxarılıb.
 

www.anews.az