Qazaxıstan CPC-dəki qeyri-sabitlik fonunda Azərbaycan üzərindən neft ixracını artırmağı nəzərdən keçirir

Qazaxıstan Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun (CPC) fəaliyyətində yaranan qeyri-sabitlik fonunda neft ixracı üçün Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC), Bakı-Supsa və Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycan üzərindən tranzit marşrutlarını alternativ istiqamətlər kimi nəzərdən keçirir.

Qazaxıstanın Energetika Nazirliyi "İnterfaks-Qazaxıstan" agentliyinə bildirib ki, sözügedən marşrutlar ölkənin neft ixracının şaxələndirilməsi baxımından qiymətləndirilir.

Qazaxıstanın milli neft-qaz şirkəti "KazMunayQaz" 2026-cı ildə BTC vasitəsilə neft ixracını əvvəlki illə müqayisədə 31% artıraraq 1,7 milyon tona çatdırmağı planlaşdırır.

2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında Aktau limanından BTC istiqamətində 704 min ton Qazaxıstan nefti daşınıb.

Qazaxıstan neftinin əsas ixrac marşrutu olan CPC kəməri Qazaxıstanın Tengiz yatağından Rusiyanın Novorossiysk limanına qədər uzanır və ölkənin dünya bazarlarına neft tədarükündə əsas rol oynayır. CPC marşrutunda yaranan fasilələr və təhlükəsizlik riskləri Qazaxıstanı alternativ ixrac istiqamətlərinin genişləndirilməsinə sövq edir.

BTC kəməri Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə ərazisindən keçərək Xəzər regionundakı nefti Aralıq dənizində yerləşən Ceyhan limanına çatdırır. Kəmərin uzunluğu 1 768 kilometr, illik ötürücülük qabiliyyəti isə 50 milyon tondan çoxdur.

Qazaxıstan neftinin BTC ilə daşınması Xəzər dənizi üzərindən Aktau limanından Azərbaycanın Ələtdəki terminalına çatdırılaraq daha sonra BTC kəmərinə ötürülməsi ilə həyata keçirilir.

Bakı-Supsa marşrutu isə Azərbaycan neftinin Gürcüstanın Qara dəniz sahilində yerləşən Supsa terminalına çatdırılmasını təmin edir və Xəzər regionunun neftinin Qara dəniz üzərindən dünya bazarlarına çıxarılması üçün alternativ imkan yaradır.

Qazaxıstanın alternativ marşrutlara marağının artması Azərbaycanın enerji və tranzit qovşağı kimi rolunu gücləndirə, eyni zamanda Xəzərdən keçən Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcminin artmasına şərait yarada bilər.

Aytac Zeynalova