Vətəndaşa xəbəri olmadan "stop" qadağası qoyula bilərmi?

"Belə hallarla mən də  bir neçə dəfə rastlaşmışam. Belə hallar qanunsuzdur. Cinayət işi başa çatır, şəxsə hökm qərarı çıxarılır və nəticədə şahidin ölkədən çıxışına qadağa hələ də qüvvədə qalır. Belə olan halda vətəndaş həmin istintaq orqanı ilə bağlı şikayət edib qadağanın götürülməsini tələb etməlidir. Əgər cavab verilməsə həmin istansiyanın hərəkətindən məhkəməyə şikayət müraciəti olmalıdır", - vəkil əlavə edib.

 

 

Ombudsman Aparatından məsələyə münasibət olaraq bildirib ki, 2021-2022-ci illər ərzində aparata "stop" qadağası ilə bağlı 3 müraciət daxil olub. Həmin müraciətlər araşdırılaraq aiddiyatı üzrə dövlət qurumlarına sorğular göndərilib və həmin şəxslərin hüquqlarının bərpa olunması istiqamətində işlər görülüb. 

 

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, vergi orqanlarının müraciətləri əsasında, 2021-ci il ərzində 274,0 milyon manat borc məbləği üzrə 6154, 2022-ci ilin yanvar-fevralında isə 36,8 milyon manat borc məbləği üzrə 885 şəxsin ölkədəngetmə hüququ məhkəmələr tərəfindən müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılıb.

 

"Stop" qadağası ilə bağlı aiddiyatı olan digər qurum Ədliyyə Nazirliyinə sorğu ünvanlasaq da sorğumuza cavab ala bilmədik.

Ədliyyə Nazirliyinin saytında "Borclunun ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması barədə məlumat verilməsi” (https://exidmet.justice.gov.az:8284/Icra/QuitLimitation) elektron xidməti mövcuddur. Həmin xidmət vasitəsilə belə bir məhdudlaşdırmanın olub-olmadığını öyrənmək mümkündür”.

Xidmətdə aşağıdakı  məlumatlar yer alır:

- axtarışda olan, barəsində tutulma haqqında qərar qəbul edilən, cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilən, barəsində qətimkan tədbiri seçilən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara çıxarılan şəxslər haqqında məlumatlar;

- xarici ölkəyə daimi yaşamağa getmək hüququ qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məhdudlaşdırılmış, dövlət sirri ilə işləməyə buraxılan və ya əvvəllər buraxılmış vətəndaşlar haqqında məlumatlar;

- terrorçuluqda və digər transmilli mütəşəkkil cinayətlərdə şübhəli bilinən, habelə ölkədə olması milli təhlükəsizlik baxımından arzuolunmaz sayılan şəxslər haqqında məlumatlar;

- ölkədə olması arzuolunmaz sayılan şəxslər haqqında məlumatlar;

- Azərbaycan Respublikasına gəlişi qadağan edilmiş əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər haqqında məlumatlar;

- müəyyən müddətə azadlıqdan məhrumetmə, ömürlük azadlıqdan məhrumetmə, islah işləri, ictimai işlər, cərimə növündə cəzalara məhkum olunmuş şəxslər haqqında məlumatlar;

- üzərinə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulan vəzifələr qoyulmaqla şərti məhkum edilən və ya cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilən şəxslər haqqında məlumatlar;

- məhkum edilmiş, lakin cəzasının çəkilməsi təxirə salınan şəxslər haqqında məlumatlar;

- tibbi xarakterli məcburi tədbirlər tətbiq edilən şəxslər haqqında məlumatlar;

- borclunun ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması haqqında məlumatlar;

- miqrasiya sahəsində qanunvericiliyin tələblərini pozmuş əcnəbilər haqqında məlumatlar;

- intizam xarakterli hərbi hissədə saxlanılan şəxslər haqqında məlumatlar;

- müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan vətəndaşlar haqqında məlumatlar;

- hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma cəzasına məhkum olunmuş şəxslər haqqında məlumatlar;

- inzibati xəta törətmiş əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər haqqında məlumatlar;

- etibarsız hesab edilmiş, itmiş, oğurlanmış və saxta pasportlar, vizalar, vəsiqələr haqqında məlumatlar;

- axtarışda olan nəqliyyat vasitələri haqqında məlumatlar.

 

Ədliyyə Nazirliyi, Dövlət Vergi Xidməti, məhkəmə orqanlarının qoyduğu "stop”larla bağlı Nazirlər Kabinetinin təlimatı var. Amma hüquq-mühafizə orqanlarının qoyduğu "stop”ların hansı qaydada tətbiqi ilə bağlı xüsusi təlimat qaydası mövcud deyilş Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 4-cü maddəsində qeyd olunur ki, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Lakin cinayət təqibi orqanlarının əsassız qoyduğu "stop”larla bağlı hər hansı bir arayış və ya sənəd vermədiyindən vətəndaş məhkəməyə müraciət etsə də nəticə əldə edə bilmir. 

Hazırkı qanunvericilikdə "Sərhədkeçməyə məhdudiyyət siyahısı"na görə aşağıdakı qurumlar vətəndaşa "stop" qadağası tətbiq edə bilər:
Ədliyyə Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi, Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Vergilər Nazirliyi, Baş Prokurorluq, Dövlət Sərhəd Xidməti, Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti, Dövlət Gömrük Komitəsi, Müdafiə Nazirliyi, Xarici Kəşfiyyat Xidməti.