İranda etiraz aksiyaları səngimir

İranın bir sıra iri şəhərlərində, o cümlədən Tehran, Məşhəd, Rəşt, Kərəc, İsfahan və Xorrəmabadda kütləvi etiraz aksiyaları davam edir.

Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərə görə, Xorrəmabadda etirazçılar şah dövrünü dəstəkləyən şüarlar səsləndirib və şəhərin mərkəzi meydanında inqilabdan əvvəlki İran bayrağını qaldırıblar.

Məlumatlara əsasən, Kərəcdə hüquq-mühafizə orqanları etirazçılara qarşı odlu silahdan istifadə edib. Paytaxt Tehranda və digər şəhərlərdə də aksiyalar gecə saatlarınadək davam edib.

Paylaşılan videolarda polis postlarının yandırıldığı, həmçinin Qasım Süleymaniyə aid abidələrin dağıdıldığı görünür. Rəsmi qurumlar hadisələrlə bağlı hələlik açıqlama verməyib.

Tehran, Məşhəd, Rəşt, Kərəc, İsfahan, Xorrəmabad etirazların episentrləridir. Son məlumatlara görə, aksiyalar artıq 27 əyalətdə 92-dən çox şəhəri əhatə edib. Bu, 2022-ci ildəki "Məhsa Əmini" etirazlarından sonra İranda baş verən ən böyük daxili qiyam dalğasıdır.

Xorrəmabadda (Luristan əyaləti) inqilabdan əvvəlki (Şir-u Xurşid — "Şir və Günəş") bayrağın qaldırılması simvolik məna daşıyır:

 Etirazçılar mövcud teokratik sistemə alternativ olaraq 1979-cu ildən əvvəlki dövrü, dünyəvi və stabil İranı nümunə gətirirlər.

 Bu, sürgündəki vəliəhd şahzadə Rza Pəhləvinin yanvarın 13-də Trampla görüşəcəyi xəbəri ilə üst-üstə düşür. Xalqın bu şüarları həm də Vaşinqtona "biz dəyişikliyə hazırıq" mesajıdır.

Sosial şəbəkələrdə Qasım Süleymaniyə aid heykəllərin yandırılması və yıxılması (məsələn, Kaşan və Kuhçinar şəhərlərində) rejimə qarşı olan nifrətin ən yüksək həddini göstərir:

Süleymani rejim tərəfindən "milli qəhrəman" kimi təbliğ olunsa da, etirazçılar onu rejimin xarici ölkələrdəki hərbi müdaxilələrinin və daxili repressiyaların simvolu hesab edirlər. Bu hərəkət birbaşa İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) meydan oxumaqdır.

Kərəc və Tehrandan gələn atışma xəbərləri rejimin artıq "səbir limitinin" tükəndiyini göstərir.

Beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatlarının (məsələn, HRANA) son hesabatlarına görə, yanvarın 8-nə olan məlumata əsasən ölənlərin sayı 45 nəfəri keçib, 2000-dən çox insan isə həbs edilib.

Növbəti mərhələdə nə gözlənilir?

İran hakimiyyəti adətən bu cür etirazları tamamilə susdurmaq üçün interneti kəsir və "Bəsic" qüvvələrini küçələrə yeridir.

Lakin bu dəfə iqtisadi böhranın (rialın kəskin dəyər itirməsi) daha dərindən hiss olunması etirazların səngiməsinə mane olur.

N.Təbrizli