Azərbaycanda kibertəhlükəsizliklə bağlı vəziyyət nə yerdədir? - İT MÜTƏXƏSSİSİ

URL ünvanlar əsasında bloklanmış təhlükələrin sayı 20 318, mərkəzləşdirilmiş antivirus sistemi (MAS) ilə bloklanmış təhlükələr 5 901, "qumqabı" adlandırılan mexanizm (kompüter proqramlarından təhlükəsiz istifadə üçün xüsusi izolyasiya edilmiş mühit) vasitəsilə blok edilmiş təhlükələrin sayı isə 28 746 təşkil edib. 

 

Mövzu ilə bağlı İT üzrə mühəndis-ekspert, tədqiqatçı Bəhruz Əliyev suallarımızı cavablandırıb.

 

 

"Azərbaycanda kiberhücumların olması müxtəlif situasiyalara görə dəyişir. Məsələn müharibə dövründə əsasən dövlət platformalarına kiberhücumlar təşkil olunurdu. Digər vaxtlarda isə əsasən banklara, insanların fərdi məlumatlarına, e-mail hesablarına müxtəlif yollarla hücumlar təşkil olunur. Yəni bu vəziyyətə və vaxta görə dəyiş bilir. Amma burdakı əsas peşəkarlıq ondan ibarətdir ki, ölkədəki vəziyyəti və durumu nəzərə alaraq mütləq hər zaman lazımi tədbirlər görmək lazımdır. Biz hər birimiz mütləq mənada öz informasiyalarımızın qorunması üçün diqqətli olmalı və məlumatlarımızı etibarsız yerlərdə paylaşmamalıq, eyni zamanda əmin olmadığmız tələblərə də təsdiq verməməliyik. Kiberhücumlar hər il getdikcə çoxalır, çünki, insanların sayı artır, eyni zamanda istifadə olunan IT avadanlıqlarının və bu avadanlıqlar üzərindən verilən xidmələrin sayı artmaqda davam edir. Buna mütənasib olaraq da kibertəhdidlər artan istiqamətdə gedir".

"Azərbaycanda informasiya təhlükəsizliyi üzrə koordinasiya komissiyası fəaliyyətə başlayandan sonra ölkədə ciddi dəyişikliklər baş verdi və bu sahədə ciddi inkişaf oldu. Ölkə səviyyəsində Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi gördüyü müxtəlif tədbirlər var. Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti dövlət orqanlarının təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələlərdə çox yaxından iştirak edir. 2022-ci ildə yaranmış Azərbaycan kibertəhlükəsizlik təşkilatları assosasiyası(AKTA) artıq ciddi maarifləndirici tədbirlər görür. Assosasiya müxtəlif tədbirlər keçirərək, həm məktəblərdə, həm də universitetlərdə maarifləndirmə işləri aparır. Son vaxtlarda yaranmış Azərbaycan kibertəhlükəsizlik təşkilatları assosasiyası var. Bu assosasiya müxtəlif tədbirlər keçirərək, həm məktəblərdə, həm də universitetlərdə bu mövzuda ciddi marifləndirmə işləri aparırlar. Qanunvericililiyin beynəlxalq təcrübəyə uyğun olaraq təkmilləşdirilməsi ilə bağlı layihələr həyata keçirilir. Azərbaycanın informasiya və kibertəhlükəsizlik üzrə milli strategiya layihəsi hazırlanıb və yaxın zamanda təsdiqi gözlənilir. Eyni zamanda bu yaxınlarda Nazirlər Kabineti Kritik İnformasiya İnfrastrukturu barədə qərar qəbul etdi. Bununla yanaşı universitetlərdə kibertəhlükəsizlik üzrə yeni ixtisaslar yaranıb və gənclərin da bu sahəyə ciddi marağı var".

 

 

 

 

URL ünvanlar əsasında bloklanmış təhlükələrin sayı 2022-ci ildə 2,5 dəfə, mərkəzləşdirilmiş antivirus sistemi ilə bloklanmış təhlükələr 18,67 faiz, "qumqabı" vasitəsilə blok edilmiş təhlükələrin sayı isə beş dəfədən çox artıb.

2022-ci ilin yekunlarına görə, AzStateNet şəbəkəsində URL ünvanlar əsasında bloklanmış təhlükələrin sayı 96 085, MAS vasitəsilə bloklanmış təhlükələr 37 287, "qumqabı" vasitəsilə blok edilmiş kompüter təhlükələrinin sayı isə 222 860 olub.