“Searching for Satyrus” filmi aprelin 20-dən London kinoteatrlarında nümayiş olunur

Azərbaycanlı fotojurnalist Rəna Əfəndinin Searching for Satyrus (“Satiri axtararkən”) adlı sənədli filmi aprelin 20-dən etibarən London kinoteatrlarında nümayiş olunmağa başlayır. Film barədə The Guardian da yazıb.

Ekran əsəri yalnız Rəna Əfəndinin atası, tanınmış entomoloq Rüstəm Əfəndinin adını daşıyan nadir Satyrus effendi kəpənəyinin axtarışından bəhs etmir. Film eyni zamanda Qarabağ tarixini, yaddaş, itki, müharibə və ailə sirləri mövzularını da əhatə edən şəxsi və tarixi düşüncəyə çevrilir.

Filmin mərkəzində həm şəxsi, həm də elmi axtarış dayanır. Rəna Əfəndi Qafqaz dağlarına yollanaraq, nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan nadir Satyrus effendi kəpənəyini tapmağa çalışır. Bu növün yayılma arealı Qafqazın əlçatmaz yüksək dağlıq əraziləri ilə bağlıdır.

Ekspedisiya irəlilədikcə film rejissor üçün atasını anlamaq cəhdinə çevrilir. Rəna üçün atası uzun illər demək olar ki, kölgəvari bir fiqur olub: uşaqlığının böyük hissəsində onun həyatında olmayıb, sonradan isə bir neçə nikahı, başqa ailəsi və mürəkkəb, gizli bioqrafiyası barədə öyrənib.

Beləliklə, kəpənəyin axtarışı ailə tarixinin araşdırılmasına və daim ondan uzaq qalmış bir insanla bağ qurmaq cəhdinə çevrilir.

Film ata ilə qız arasında daha dərin paralel də aparır. Ata nadir həşəratların, qız isə fotojurnalist kimi nadir görüntü və anların arxasınca gedib. Bu oxşarlıq vasitəsilə ekran əsəri yaddaş, tənhalıq, gözəllik və yox ola biləcək şeyləri qoruyub saxlamaq istəyi barədə düşünür.

Filmdə mühüm xətlərdən biri də müharibə və sərhədlər mövzusudur. Axtarış Rəna Əfəndini uzun müddət Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi səbəbindən əlçatmaz qalmış əraziyə aparır. Səfər və atasının keçmişi ilə bağlı insanlarla görüşlər təbiət və elmin siyasi sərhədlərdən daha geniş bir məkan olduğunu vurğulayır.

Ekran əsəri ekoloji mövzuya da toxunur. Kəpənəyin yoxa çıxması yalnız coğrafi təcridlə deyil, həm də yaşayış mühitinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Bu isə filmi təkcə ailə hekayəsi deyil, həm də ekosistemin kövrəkliyi haqqında bir hekayəyə çevirir.

Nəticədə Searching for Satyrus yaddaş, itki, bağışlama və bir qızın atasını anlamaq cəhdi haqqında kədərli və dərin bir filmdir.

Burada nadir bir kəpənəyin axtarışı rejissorun həyatda olduğu vaxt heç vaxt tam tanıya bilmədiyi atasına yaxınlaşmaq üsuluna çevrilir.

N.Təbrizli