Kütləvi etirazlar fonunda SpaceX Starlink-i İranda pulsuz elan etdi

İranda genişmiqyaslı etirazlar və internetin demək olar ki, tamamilə bağlanması fonunda SpaceX şirkəti peyk internet xidməti Starlink-i iranlı istifadəçilər üçün pulsuz elan edib.

Starlink ölkədə rəsmi olaraq qadağan olunsa da, mənbələrin bildirdiyinə görə, İran hakimiyyəti yanvarın 8-dən etibarən internet bağlantısını mərhələli şəkildə kəsir, mobil rabitə və beynəlxalq platformalara çıxışı ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.

Bunun fonunda Tehran qapalı “daxili internet” sistemini sürətlə genişləndirir. Yeni model çərçivəsində yalnız dövlət nəzarətində olan axtarış sistemləri, xəritə xidmətləri, mesajlaşma tətbiqləri və ciddi senzuradan keçmiş məzmuna icazə verilir. Mənbələr bildirir ki, sistemin ilkin versiyası artıq istifadəyə verilib və Çin modelindən belə daha sərt şəkildə xarici dünyadan təcrid olunub.

İran hakimiyyəti əvvəlki etiraz dalğalarında da interneti kəsməklə informasiya axınının qarşısını almağa çalışıb. Beynəlxalq hüquq-müdafiə təşkilatları bu addımı ifadə azadlığının boğulması kimi qiymətləndirir. Starlink-in pulsuz elan edilməsi isə rəsmi qadağalara baxmayaraq, alternativ əlaqə kanalı yaratmaq cəhdi kimi dəyərləndirilir.

Eyni zamanda, təhlükəsizlik qüvvələrinin etirazları yatırmaq üçün keçirdiyi əməliyyatlar zamanı ölənlərin sayının sürətlə artdığı bildirilir. Rəsmi Tehran bu iddiaları məhdud şərh etsə də, müstəqil mənbələr vəziyyətin gərgin olaraq qaldığını qeyd edir.

Aytac