Ümumdünya QİÇS Günü - Yaxın Şərq QİÇS ilə mübarizədə niyə geri qalır?

01.12.2022 17:54

Son onillikdə dünya üzrə yeni QİÇS hallarının sayı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb, lakin Yaxın Şərq və Şimali Afrikada (Mena) vəziyyət fərqlidir. Bu barədə "BBC News” məlumat verib.

1996-cı ildən indiyədək 40 milyondan çox insanın həyatına son qoyan HİV/QİÇS epidemiyasının pik həddə çatmasından bəri dünya uzun bir yol keçib.

2010-2021-ci illər arasında yeni QİÇS infeksiyalarının qlobal sayı 32% azalıb.

Mena bölgəsi dünyada İİV-ə yoluxma səviyyəsinin ən aşağı olduğu bölgə olsa da, həmin dövrdə yeni infeksiyaların sayı 33% artıb.

Bu, onu Şərqi Avropa, Mərkəzi Asiya və Latın Amerikası ilə birlikdə dünyada QİÇS-in hələ də artmaqda olan üç regionundan biri edib.

Artım Mena bölgəsində daha geniş QİÇS testinin nəticəsi kimi görünsə də, ekspertlər məsələnin daha mürəkkəb olduğunu düşünürlər.

Beyrutun Amerika Universitetinin QİÇS üzrə mütəxəssisi Dr Nesrine Rizk deyir: "Artan testlər vasitəsilə aşkar etdiyimiz müsbət hallar köhnə hallar deyil. Onlar yeni yoluxmuş insanlardır ki, bu da bizim regionda QİÇS-in yayılmasının qarşısını ala bilmirik. Mena bölgəsində QİÇS-ə dair artan bir məlumatlandırma var, lakin bu hələ də kifayət deyil.

Doktor Rizkin sözlərinə görə, regionda QİÇS -ə gəldikdə "dəqiq elmi məlumat” yoxdur.

BBC-nin ərəb bürosu Beyrut və Qahirə küçələrindəki insanlardan QİÇS haqqında nə bildiklərini və hadisələrin artmasının arxasında nəyin dayandığına inandıqlarını soruşub.

Sorğuda iştirak edənlərin yarıdan çoxu " QİÇS haqqında çox şey bilmədiyini" deyib. Bəziləri isə əlavə edib ki, onlar və yaxınları "infeksiyadan çox uzaqda” olduqları üçün onlar haqqında daha çox bilmək istəməyiblər.

Regionda və dünyanın qalan hissəsində narkotiklərdən istifadə edən insanlar, kişilərlə cinsi əlaqədə olan kişilər, transgenderlər və seks işçiləri ən çox risk altında olan əhali hesab olunur.

"Virus maneələri və sosial qrupları başa düşmür, hamımızın eyni məkanda yaşadığı və qarşılıqlı əlaqədə olduğu müddətdə yayılır və ötürülür", - Dr Rizk deyib.

Yaxın Şərq və Şimali Afrika İİV-ə yeni yoluxma hallarının sayının artdığı üç regiondan biri olsa da, dünyada QİÇS-ə yoluxma ilə bağlı ən aşağı müalicə əhatəsinə malikdir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə Birgə Proqramının (UNAids) son hesabatına görə, Mena bölgəsində QİÇS-ə yoluxmuş insanların yalnız 50%-i müalicəyə müraciət edir. Qadınlarda (44%) və uşaqlarda (40%) bu rəqəmlər daha da aşağı olub.

Müalicə geniş şəkildə mövcud olsa da, QİÇS ətrafında stiqma insanların testdən keçməsinə və müalicə almasına mane olur. UNAids hesabatına görə, nəticədə QİÇS-lə yaşayan insanların yalnız 67%-i bu virusa sahib olduqlarını bilir.

Səmərəsiz sınaq və suboptimal müalicə diaqnozun qoyulmasına, davamlı ötürülməsinə, gec müalicəyə və ölüm hallarının artmasına gətirib çıxarır.

Lida Abbaslı

www.anews.az

Xəbəri bəyəndiniz?

Sosial şəbəkələrdə paylaş